Kalendarium informacji

Aktualności

10 lat Karty praw podstawowych UE

  • BRWL /
  • 06-06-2019
  • drukuj
  • poleć
  • PDF
Ilustracja do informacji: 10 lat Karty praw podstawowych UE Komisja Europejska publikuje dzisiaj (5.06) swoje coroczne sprawozdanie ze stosowania Karty praw podstawowych UE przez instytucje UE i państwa członkowskie. W tym roku przypada 10. rocznica wejścia Karty w życie. Z tej okazji Komisja publikuje również badanie Eurobarometru dotyczące świadomości obywateli na temat Karty. Dzięki Karcie w ciągu ostatnich dziesięciu lat instytucje UE w swoich działaniach rozwinęły kulturę praw podstawowych. System egzekwowania prawa nie wykorzystuje jeszcze jednak Karty w pełni, a poziom świadomości na jej temat utrzymuje się na niskim poziomie.
Pierwszy wiceprzewodniczący Frans Timmermans powiedział: Po dziesięciu latach od jej przyjęcia Karta praw podstawowych spełnia pokładane w niej nadzieje. Stanowi ona fundament Unii wartości i określa nasze prawa, wolności i zasady. Ludzie będą mogli jednak skutecznie korzystać z Karty tylko wtedy, gdy będą wiedzieli o przysługujących im prawach oraz gdzie należy się zwrócić w przypadku ich naruszenia. Dlatego też ważne jest, by w dalszym ciągu rozpowszechniać informacje na temat Karty i uświadomić ludziom, jakie prawa przysługują im jako Europejczykom.

Věra Jourová, komisarz do spraw sprawiedliwości, konsumentów i równouprawnienia płci, dodała: Sądy przywołują Kartę w swoich orzeczeniach, a UE stosuje ją poprzez swoje inicjatywy na rzecz ochrony praw obywateli. Jednak jedynie 1 na 10 Europejczyków wie czym jest Karta, co utrudnia pełne wykorzystanie jej potencjału. Dlatego też apeluję do rządów krajowych oraz społeczeństwa obywatelskiego i obrońców praw o podjęcie działań zmierzających do zwiększenia poziomu świadomości i urzeczywistnienia postanowień Karty w życiu wszystkich obywateli.

Ze sprawozdania wynika, że podmioty kształtujące politykę w coraz większym stopniu zdają sobie sprawę jak wielkie znaczenie ma zapewnienie zgodności inicjatyw z Kartą i w związku z tym UE przyjęła wiele inicjatyw mających na celu ochronę praw podstawowych obywateli, takich jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych.

Organy krajowe, w tym sądy, są zobowiązane do stosowania Karty przy wdrażaniu prawa UE. Europejski Trybunał Sprawiedliwości coraz częściej w swoich orzeczeniach przywołuje Kartę i liczba odniesień wzrosła z 27 w 2010 r. do 356 w 2018 r. Sądy krajowe również odwołują się do Karty w swoich orzeczeniach i coraz częściej zwracają się do Trybunału Sprawiedliwości o wytyczne.

Mimo to Karty nadal nie wykorzystuje się w pełni, a poziom świadomości na jej temat utrzymuje się na niskim poziomie, zwłaszcza na szczeblu krajowym. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej wskazuje na brak polityk krajowych w zakresie zwiększania świadomości na temat Karty i jej wdrażania. Z dzisiejszego badania Eurobarometru wynika, że mimo iż sytuacja uległa nieznacznej poprawie od 2012 r., jedynie czterech na 10 obywateli słyszało o Karcie, a jedynie jeden na 10 wie, czym ona jest. Sześciu na 10 obywateli zadeklarowało, że chciałoby uzyskać więcej informacji na temat samej Karty oraz tego, gdzie należy się zwrócić w przypadku naruszenia ich praw.

Jeżeli chodzi o stosowanie Karty w 2018 r., w sprawozdaniu wspomniano kluczowe inicjatywy UE, takie jak:
  •  ustanowienie ochrony sygnalistów na szczeblu UE (normy minimalne w celu zagwarantowania wysokiego poziomu ochrony sygnalistów),
  • promowanie praw wyborczych (działania mające na celu promowanie wolnych i uczciwych wyborów, komunikat w sprawie dezinformacji oraz apel skierowany do platform internetowych oraz branży reklamowej o podjęcie działań mających na celu zwalczanie fałszywych informacji), a także
  • zwalczanie nielegalnego nawoływania do nienawiści w internecie (monitorowanie wpływu Kodeksu postępowania w zakresie zwalczania nielegalnego nawoływania do nienawiści w internecie).
W sprawozdaniu podkreślono również, że istnieje możliwość poprawy, zwłaszcza na szczeblu krajowym. Nieprzestrzeganie praworządności, a także przepisów w dziedzinie azylu było i nadal stanowi problem w części UE.

W dniu 12 listopada br. Komisja Europejska, fińska prezydencja UE oraz Agencja Praw Podstawowych UE zorganizują konferencję z okazji 10-lecia Karty, na której upamiętnione zostanie jej ustanowienie. Uczestnicy rozważą sposoby poprawy stosowania Karty w państwach członkowskich.

Kontekst

Wraz z wejściem w życie Traktatu z Lizbony w dniu 1 grudnia 2009 r. Karta praw podstawowych stała się prawnie wiążąca. Od tego czasu Komisja co roku publikuje sprawozdanie na temat stosowania Karty.

W sprawozdaniach rocznych przedstawia się postępy poczynione w dziedzinach, w których UE ma kompetencje do podejmowania działań oraz wskazuje, jak w konkretnych przypadkach uwzględniono postanowienia Karty, zwłaszcza w odniesieniu do nowych wniosków ustawodawczych UE. Uwzględnia się w nim także rolę, jaką instytucje UE oraz organy państw członkowskich pełnią w urzeczywistnieniu praw podstawowych w życiu ludzi.

We współpracy z właściwymi organami krajowymi, lokalnymi i unijnymi Komisja podejmuje działania na rzecz skuteczniejszego informowania obywateli o przysługujących im prawach podstawowych oraz instancjach służących pomocą w przypadkach, gdy prawa te zostały naruszone. Praktyczne informacje dostępne są w portalu „e-Sprawiedliwość”.

Karta praw podstawowych UE w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE

W 2018 r. Trybunał Sprawiedliwości UE odniósł się do Karty w 356 sprawach, w porównaniu z 27 w 2010 r. Kierując pytania do Trybunału Sprawiedliwości UE (wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym), sądy krajowe coraz częściej odnosiły się do Karty praw podstawowych (84 razy w 2018 r. w porównaniu z 19 w 2010 r.).

Wyniki badania Eurobarometru: poziom świadomości na temat Karty praw podstawowych

Z badania Eurobarometru dotyczącego poziomu świadomości na temat Karty wynika, że chociaż sytuacja uległa nieznacznej poprawie od 2012 r., jedynie 42 % respondentów słyszało o Karcie, a tylko 12 % rzeczywiście wie, czym ona jest. Wyniki pokazują również, że sześciu na dziesięciu respondentów chciałoby uzyskać więcej informacji na temat Karty oraz gdzie można się zwrócić w przypadku naruszenia praw przysługujących na podstawie Karty.
 
Więcej informacji:

Sprawozdanie ze stosowania Karty praw podstawowych UE za 2018 r. (EN, FR, DE): zobacz
Badanie Eurobarometru oraz zestawienie informacji na temat świadomości w zakresie praw podstawowych (EN): zobacz
Portal „e-Sprawiedliwość”: zobacz
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej w bazie aktów prawnych UE EUR-Lex: zobacz
 
 
Źródło: Komisja Europejska, www.ec.europa.eu

Elementy dodatkowe powiązane z tą informacją

  • Baner: baner-logotyp-01
  • Baner: baner-logotyp-02
  • Baner: baner-logotyp-05
  • Baner: baner-logotyp-06
  • Baner: baner-logotyp-08
  • Baner: YBBregions
Logo: Biuro Regionalne Województwa Lubuskiego w Brukseli
Wyraź swoją opinię na... Otwarta rejestracja na... 15 lat członkostwa... Komisja przedstawiła...

Wyraź swoją opinię na temat przyszłych celów...

Otwarta rejestracja na Europejskie Dni Badań i...

15 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej:...

Komisja przedstawiła propozycję budżetu UE na...