Kalendarium informacji

Aktualności

Europejski Komitet Regionów: pora wyeliminować ubóstwo energetyczne w Europie

  • BRWL /
  • 28-06-2019
  • drukuj
  • poleć
  • PDF
Ilustracja do informacji: Europejski Komitet Regionów: pora wyeliminować ubóstwo energetyczne w Europie Samorządy lokalne wzywają Komisję Europejską do zaproponowania konkretnych celów ograniczenia ubóstwa energetycznego do roku 2030 i jego wyeliminowania do roku 2050.
Ubóstwo energetyczne jest poważnym wyzwaniem społecznym, która odbija się bezpośrednio na zdrowiu około 54 milionów Europejczyków (KE). Wysokie ceny energii, niskie dochody i źle izolowane, wilgotne i niezdrowe mieszkania prowadzą do wyższych wskaźników ubóstwa energetycznego. W ostatnim dziesięcioleciu w większości krajów znacznie wzrosły ceny energii elektrycznej, co w połączeniu z ostatnim kryzysem finansowym i gospodarczym oraz słabą efektywnością energetyczną budynków europejskich budzi coraz większe zaniepokojenie ubóstwem energetycznym w Europie.

Ubóstwo energetyczne dotyka około 11 % ludności UE, czyli 54 mln Europejczyków. Jednak większość państw UE nadal nie wskazuje konsumentów energii znajdujących się w trudnym położeniu i nie określa ich liczby, a także nie opracowuje odpowiednio ukierunkowanych środków przeciwdziałających ubóstwu energetycznemu.

Europejski Komitet Regionów, który jest bardzo zaniepokojony ubóstwem energetycznym, przyjął jednomyślnie opinię w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów i współpracy międzysektorowej w walce z ubóstwem energetycznym . Zawarł w niej szereg propozycji, między innymi w sprawie dalszego rozwinięcia europejskiej definicji ubóstwa energetycznego, ukierunkowanych inwestycji w efektywność energetyczną, przeglądu jednolitego rynku, tak by zapewniał on gospodarstwom domowym niskie ceny, oraz realizowanych zgodnie z harmonogramem celów wyeliminowania ubóstwa energetycznego.

Sprawozdawczyni Kata Tüttő (HU/PES) , członkini rady XII dzielnicy Budapesztu stwierdziła: Obecnie ponad 50 mln Europejczyków zmuszonych jest wybierać między ogrzewaniem a jedzeniem i jest pogrążonych w ubóstwie energetycznym. Odbija się to poważnie na ich zdrowiu i samopoczuciu. Mamy świadomość, że najbardziej dotkliwie problem ten dotyka kobiety. Każdemu europejskiemu obywatelowi trzeba zagwarantować prawo do czystej i przystępnej cenowo energii, co jest również częścią 17 celów zrównoważonego rozwoju. UE zapewni obywatelom bezpośrednie korzyści i dowiedzie swej wartości dodanej, uruchamiając inwestycje w efektywność energetyczną w celu odnowienia zasobów budowlanych w Europie oraz tworząc konkretne systemy ochrony socjalnej i sprawnie funkcjonujący i konkurencyjny jednolity rynek zapewniający konsumentom niskie ceny. Sprawiedliwa transformacja energetyczna i klimatyczna, która nie pozostawia nikogo w tyle, musi się zacząć od wyeliminowania ubóstwa energetycznego.

Członkowie zgadzają się, że podstawowych cen energii dla gospodarstw domowych nie można pozostawić samoregulacji rynku. By ograniczyć nadmierne koszty energii, miasta i regiony wzywają UE do wprowadzenia ram prawnych zapewniających państwom członkowskim oraz władzom lokalnym i regionalnym odpowiednie narzędzia gwarantujące wszystkim przystępną cenowo energię. Dlatego też KR przypomina postulat Parlamentu Europejskiego adresowany do Komisji Europejskiej, by wyjaśniła bardziej szczegółowo, kiedy państwa członkowskie mogą interweniować na rynku w celu uniknięcia ubóstwa energetycznego „znacznej liczby gospodarstw domowych”.
 
Przywódcy lokalni proponują moratorium na przerywanie lub zawieszanie świadczenia podstawowych usług energetycznych dla obywateli, którzy zalegają z płatnościami.

Miasta i regiony nalegają, by najpóźniej do marca 2020 r. państwa członkowskie transponowały do prawa krajowego zaktualizowaną dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD). Nowa dyrektywa weszła w życie w dniu 9 lipca 2018 r. Zawarto w niej środki, które przyspieszą tempo renowacji budynków z myślą o bardziej energooszczędnych systemach oraz zwiększą efektywność energetyczną nowych budynków.

Jednak członkowie przypominają, że uzupełnieniem zaktualizowanej dyrektywy powinny być dodatkowe cele i inwestycje w renowację zasobów budynków w Europie, bez których starania na rzecz wyeliminowania ubóstwa energetycznego spełzną na niczym.

Usługi zapewniające odpowiednie ogrzewanie, chłodzenie, oświetlenie i energię do zasilania urządzeń są niezbędne do zagwarantowania godnego poziomu życia i zdrowia obywateli. Ubóstwo energetyczne występuje wówczas, gdy gospodarstwo domowe cierpi z powodu braku odpowiednich usług energetycznych w domu (KE) .

Lokalni przywódcy pragną wydłużyć okres funkcjonowania Europejskiego Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego, tak by nadal gromadzić i analizować dane, które posłużą do poprawy polityki wyeliminowania ubóstwa energetycznego. Członkowie przypominają, że dwie trzecie państw członkowskich nie monitoruje jeszcze rozwoju ubóstwa energetycznego przez pomiary ilościowe.

Kontekst

Ubóstwo energetyczne definiuje się „jako sytuację, w której gospodarstwo domowe lub osoba nie ma możliwości uzyskania podstawowych usług energetycznych (oświetlenie, ogrzewanie, chłodzenie, mobilność i energia elektryczna) zapewniających godny poziom życia, ze względu na połączenie niskiego dochodu, wysokich wydatków na energię i niskiej efektywności energetycznej mieszkań” (definicja Porozumienia Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii). Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii uznało kwestię ubóstwa energetycznego za trzeci filar, stając się w ten sposób siłą napędową dla utrzymania tej problematyki w programie działań do roku 2030.

Ubóstwo energetyczne jest odrębnym rodzajem ubóstwa, które niesie ze sobą szereg negatywnych konsekwencji dla zdrowia i samopoczucia: choroby układu oddechowego i układu krążenia, a także problemy zdrowia psychicznego, które nasilają się z powodu niskiej temperatury i stresu związanego z niemożnością pokrycia rachunków za energię, oraz osiąganie niskich wyników w nauce dzieci, których ono dotyka. Ma ono pośredni wpływ na wiele obszarów polityki: w tym na zdrowie, środowisko i wydajność. Zaradzenie temu problemowi może przynieść wiele korzyści, w tym ograniczenie wydatków rządów na zdrowie, mniejsze zanieczyszczenie i emisje CO2, większy komfort i lepsze samopoczucie, poprawę stanu budżetów domowych i wzrost działalności gospodarczej.

W ramach pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków” Komisja Europejska zaproponowała szereg środków mających na celu zaradzenie ubóstwu energetycznemu dzięki efektywności energetycznej, zabezpieczeniom przed odłączeniem oraz lepszemu zdefiniowaniu i monitorowaniu problemu na poziomie państw członkowskich za pomocą zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu. W konsekwencji kontekst prawny UE dotyczący ubóstwa energetycznego ulega kilku zmianom. Wzmiankę o niej zawarto w nowej dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej (2018/2002), w nowej dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (2018/844) oraz w rozporządzeniu w sprawie zarządzania (2018/1999). Pojawia się ona również w dyrektywie w sprawie energii elektrycznej (2009/72), a jej zmieniona wersja była wynikiem porozumienia politycznego osiągniętego w grudniu 2018 r.

Według Europejskiego Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego głównymi wskaźnikami ubóstwa energetycznego są: niskie absolutne zużycie energii , zaległości z zapłatą rachunków za media, przeznaczanie dużej części dochodów na energię oraz niemożność utrzymania odpowiedniej temperatury w mieszkaniu.

Przez ostatnich 12 lat ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych stale rosną. Przeciętny koszt kilowatogodziny w UE-28 wzrósł z 0,18 EUR w pierwszej połowie 2007 r. do 0,21 EUR w drugiej połowie 2018 r. (dane Eurostatu), przy czym między państwami członkowskimi występują znaczne różnice .

Pięć krajów, w których kilowatogodzina kosztuje najwięcej po wliczeniu wszystkich podatków i opłat, to: Dania (0,31 EUR), Niemcy (0,30 EUR), Belgia (0,29 EUR), Irlandia (0,25 EUR) i Hiszpania (0,24 EUR). Na przeciwnym krańcu znajdują się kraje, w których kilowatogodzina jest najtańsza: Bułgaria (0,10 EUR), Litwa (0,10 EUR), Węgry (0,11 EUR), Rumunia (0,13 EUR), Malta (0,13 EUR) oraz Polska (0,13 EUR) (dane Eurostatu) .

Jednym z głównych wskaźników ubóstwa energetycznego są zaległości w regulowaniu rachunków za media , które pokazują udział gospodarstw domowych niezdolnych pokryć w terminie rachunków za media (ogrzewanie, energia elektryczna, gaz, woda itd.) z powodu trudności finansowych. W latach 2010–2017 średnia liczba takich przypadków w UE-28 spadła z 9 to 7%, lecz wciąż występują bardzo różne sytuacje. W 2017 r. aż 38 % Greków , 30 % Bułgarów i 21 % Chorwatów przyznało, że swoje rachunki za energię uregulowali z opóźnieniem z powodu ograniczeń finansowych. Następujące kraje przewyższają średnią UE, która wynosi 7 %: Rumunia (16 %), Słowenia (14,3 %), Węgry (13,9 %), Cypr (13,7 %), Łotwa (11,9 %), Polska (8,5 %) i Hiszpania (7,4 %) (dane Eurostatu). .

EPBD (dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków) Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej.
 

Więcej informacji:

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów ws. Wielopoziomowego sprawowania rządów i współpracy międzysektorowej w walce z ubóstwem energetycznym: zobacz
Informacje dotyczące poszczególnych krajów  w sprawozdaniu Europejskiej Sieci Energetycznej „Ubóstwo energetyczne w Unii Europejskiej” (2019 r.): zobacz
Pakiet „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”: zobacz  
 Europejskie Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego: zobacz
 
 
Źródło: Europejski Komitet Regionów, www.cor.europa.eu

Elementy dodatkowe powiązane z tą informacją

  • Baner: baner-logotyp-01
  • Baner: baner-logotyp-02
  • Baner: baner-logotyp-05
  • Baner: baner-logotyp-06
  • Baner: baner-logotyp-08
  • Baner: YBBregions
Logo: Biuro Regionalne Województwa Lubuskiego w Brukseli
Trzeci nabór inicjatywy... Otwarta rejestracja na... 15 lat członkostwa... Komisja przedstawiła...

Trzeci nabór inicjatywy WiFi4EU już 19 września...

Otwarta rejestracja na Europejskie Dni Badań i...

15 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej:...

Komisja przedstawiła propozycję budżetu UE na...